Koncert w ramach abonamentu Beethoven kontrasty

Wystąpią:

• Piotr Pławner – skrzypce
• Toruńska Orkiestra Symfoniczna
• Piotr Pławner – dyrygent

W programie:

• A. Vivaldi – Cztery pory roku (37')
• L. van Beethoven – VII Symfonia A-dur op. 92 (36')

„Brawo, to jeden z największych talentów naszych czasów. To geniusz, który swoją demonicznością, brawurą i wirtuozerią rozbudzi nawet najbardziej oschłą publiczność” mówił amerykański wirtuoz skrzypiec Yehudi Menuhin o Piotrze Pławnerze, który 30 kwietnia wystąpi wraz z Toruńską Orkiestrą Symfoniczną podczas koncertu z cyklu Beethoven/Kontrasty i wprowadzi nas w „barokowy trans”.

W programie znalazł się powszechnie znany i lubiany utwór Cztery pory roku Antonio Vivaldiego. Dzieło powstawało między rokiem 1718 a 1720, gdy Vivaldi był kapelmistrzem w Mantui, we Włoszech. Pierwsze wydanie pochodzi z 1725 roku. Cztery pory roku ukazały się w zbiorze koncertów skrzypcowych Il cimento dell’armonia e dell’inventione (co zwykle tłumaczy się jako Spór między harmonią a inwencją). To barokowe dzieło cieszyło się ogromną popularnością w Europie za życia kompozytora - zachwycał się nim m.in. król Francji Ludwik XV, jednak po śmierci Vivaldiego w 1741 roku jego muzyka została zapomniana na niemal dwieście lat. Utwór przeżył swoisty renesans w XX wieku, stając się jedną z najpopularniejszych kompozycji muzyki klasycznej. Jak słusznie zauważa Ewa Obniska, muzykolożka: „Nie każdy dziś pamięta, że to Alfredo Casella w latach 30. na festiwalach w Sienie wprowadzał po latach zapomnienia koncerty Vivaldiego […]”. To zainteresowanie wpisywało się w ogólną fascynację muzyką dawną, czego punkt kulminacyjny przypadł przed wybuchem II wojny światowej.

Antonio Vivaldi wykorzystał orkiestrę smyczkową i skrzypce solo jako pędzel. Słuchacz bez trudu odnajdzie w partyturze imitacje śpiewu ptaków – kukułki i szczygła -, szczekanie psa, szelest liści, szum potoków, cykady, wiejską zabawę po zbiorach, tnące natrętnie muchy, szczękanie zębami na mrozie czy potężną letnią burzę.

Vivaldi był nie tylko kompozytorem, lecz także księdzem. Z powodu jego problemów ze zdrowiem zwolniono go z odprawiania mszy, dzięki czemu mógł poświęcić się pracy pedagogicznej w weneckim sierocińcu oraz tworzeniu muzyki.

Druga część koncertu wprowadzi nas w „taneczny trans”. VII Symfonia A-dur op. 92, stworzona w latach 1811–1812, to jedno z najbardziej porywających, pełnych entuzjazmu i energii dzieł w dorobku Beethovena. Sam kompozytor darzył ją wyjątkowym sentymentem, nazywając ją wprost jednym ze swoich najbardziej udanych utworów.

Prawykonanie utworu odbyło się 8 grudnia 1813 roku w Wiedniu na koncercie charytatywnym na rzecz żołnierzy rannych w bitwie pod Hanau. W orkiestrze, którą dyrygował sam Beethoven, zasiedli najwybitniejsi muzycy epoki – w tym kompozytorzy Louis Spohr, Giacomo Meyerbeer oraz Johann Nepomuk Hummel.

Co ciekawe, druga część symfonii spotkała się z tak entuzjastycznym przyjęciem już podczas premierowego wykonania, że publiczność domagała się natychmiastowego bisu. Do dziś Allegretto pozostaje jednym z najbardziej znanych i poruszających fragmentów muzyki klasycznej. Pojawia się m.in. w filmie Jak zostać królem.
Z kolei ostatnia część symfonii Allegro con brio charakteryzuje się tak niespotykaną dynamiką, że współczesny Beethovenowi kompozytor Carl Maria von Weber stwierdził po jej wysłuchaniu, iż Beethoven jest „gotów do pójścia do domu wariatów”.

Przez Richarda Wagnera VII Symfonia ochrzczona została mianem „Apoteozy tańca”. Cały utwór opiera się bowiem nie tyle na skomplikowanych melodiach, ile na pulsowaniu, pulsie i motywach rytmicznych, które porywają słuchacza od pierwszych do ostatnich taktów.

Interpretacja samego Beethovena zawiera zaś odniesienia do bachanaliów: „Muzyka jest winem, które inspiruje nas do tworzenia, ja jestem Bachusem, który daje to wspaniałe wino, aby uczynić ludzi duchowo pijanymi”.

Utwór powstawał w czasie, gdy kompozytor niemal całkowicie stracił słuch oraz zmagał się z postępującym kryzysem osobistym i zdrowotnym. Mimo to stworzył muzykę pełną witalności i radości życia, co czyni VII Symfonię niezwykłym świadectwem ludzkiego ducha.

Mecenas Główny: Gmina Miasta Toruń
Mecenas Kultury - Główny Sponsor: PGE Polska Grupa Energetyczna S.A.
Mecenas Strategiczny: Strabag Sp. z o.o.
Mecenas Złoty: Weyna Invest Sp. J.
Mecenas: RTR Group Sp. z o.o.
Partner: MZK w Toruniu Sp. z o.o.
Partner motoryzacyjny: Toyota Bednarscy
Partner technologiczny: Vobacom Sp. z o.o.
Organizator: Toruńska Orkiestra Symfoniczna